Celem tego artykułu, jak kilku wcześniej, jest przedstawienie Wam historii Japonii, a właściwie pewnej grupy, która jest jej ważną częścią. Mogliście czytać o zwinnych ninja czy odważnych samurajach, teraz czas na powabne gejsze.

O kim mowa?

„Termin gejsza, kojarzy się w wyobraźni mężczyzn i kobiet głównie z dwoma wizerunkami: po pierwsze z wizerunkiem prostytutki, tajemnego ucieleśnienia zmysłowej miłości ziemskiej i niebiańskich marzeń, a po drugie z potulną, bezgranicznie oddaną i bierną istotą.” Która wizja jest bliższa prawdy?

Nazwa składa się z dwóch członów: gei, oznaczające rzemiosło, sztukę oraz sha, wskazujące na wykonawcę.

Początki

W książkach można znaleźć, że początki sięgają 794 roku, kiedy to pojawiły się tancerki Shiraboshi. Śpiewały, tańczyły, co stało się modne wśród urzędników dworskich, również tych wysokich rangą, mnichów i giermków. W epoce Heian (794 – 1185 r.) wyróżniały się strojem, ponieważ nosiły męskie białe szaty, a ich taniec przesycony był erotyzmem, ale też pewną świętością.

Innych początków można doszukiwać się w mitologii. Gdy Amaterasu, bogini Słońca, jedno z najważniejszych bóstw, zagniewała się na swojego brata Susanoo, zamknęła się w jaskini i nie chciała wyjść, zabierając Słońce Krainie Pośród Pól. Z jaskini wyszła dopiero zwabiona tańcem Amenouzume.


Tańczące Amenouzume

Pierwszą gejszą w roku 1761 została Kasen.

Edukacja – krok po kroku

Pierwszym stopniem wtajemniczenia jest shikomi. Kandydatka najpierw poznaje zasady panujące w okiya, czyli domu. Na tym etapie myje podłogi, dba o schludny wygląd, uczy się podstaw tańca i gry na instrumentach. Musi zerwać wszelkie kontakty z rodziną, przystosować do życia w nowych ‑­

warunkach, w nowym domu, z innymi gejszami i właścicielką domu – okasan, uczy się dialektu. Etap ten trwa około roku i kończy się egzaminem sprawdzającym umiejętności.

Można powiedzieć, że etap ten jest sitem – odpadają najmniej wytrwałe i zmobilizowane dziewczęta. Kiedyś zaczynały w wieku przed- lub wczesnoszkolnym, dzisiaj muszą mieć ukończone 15 lat (gimnazjum).

Dzień zaczyna się wcześnie – o 6, 7 rano. Następnie kandydatki zajmują się porządkami, potem idą do normalnej szkoły. Po posiłku uczą się: tańca, gry na instrumentach czy wejścia i siedzenia (do wejścia nie wystarczy otworzyć drzwi, a siedzieć z podwiniętymi nogami nie jest tak łatwo). Po południu zazwyczaj pomagają swoim starszym siostrom przed ozashiki – przyjęciem z udziałem gejsz. Podpatrują, jak bardziej doświadczone koleżanki malują się, ubierają. Dodatkowo, adeptki zobligowane są do dbania o toaletki swoich koleżanek. Potem mają czas dla siebie, a wieczorem muszą czekać na gejsze, które wyszły. Shikomi powinny je przywitać w należyty sposób, inaczej mogą mieć kłopoty. Tuż przed snem jest kąpiel. Wszystkie mieszkanki kąpią się w jednej wodzie w kolejności wg rangi, czyli shikomi jest ostatnia. I tak wygląda każdy dzień, aż do egzaminu.

W Tokio okres ten, gdy kandydatka jest na „najniższym szczeblu” trwa 6 miesięcy, a w Kioto 10.


Uczące się kandydatki

Jeżeli kandydatka pomyślnie zda staje się minarai. Jest to krótki okres, miesiąc lub dwa, w którym wygląd kandydatki zmienia się na bardziej kobiecy. To tutaj czesze się ją w piękne, misternie układane fryzury, maluje twarz na biało i zakłada charakterystyczne kimono, odróżniające ją od „zwykłej masy”.


Nowy wygląd

Teraz geisha staje się maiko (w Kioto, w Tokio nazywa się hangyoku), czyli kobietą tańca. Podczas ceremonii san-san-kudo kandydatka pije 3 kieliszki sake wraz ze swoją Starszą Siostrą, która ma ją wprowadzić w świat i doszkalać. Maiko dostaje nowe imię, musi sama dbać o fryzurę i makijaż.

Na tym etapie kandydatka nie nosi peruki, a że takie czesanie u fryzjera jest drogie chodzi tam co kilka dni. Aby w tym czasie nie zniszczyć fryzury śpi na podkładce z poduszką. To też jest swego rodzaju sztuka, ponieważ to musi być niewygodne, a jeżeli spadnie to cała fryzura się zepsuje.

Charakteryzuje ją sposób noszenia pasu obi – grubego materiału, owiniętego wokół talii – jest luźno puszczony z tyłu. Do tego, młoda maiko ma wiele ozdób we włosach.

  
Tańczące gejsze

Następnie maiko staje się geiko, czyli „pełnoprawną” gejszą. Kiedyś „punktem kulminacyjnym” było mizuage, czyli utrata dziewictwa z danna. Danna to mężczyzna z dobrą opinią, wykształcony, bogaty – dziś krótko nazwalibyśmy go sponsorem. Obecnie mizuage nie jest praktykowane, ponieważ jest prawnie zakazane. Posiadanie danna kiedyś - mile widziane i wymagane, dzisiaj - jeżeli klient zaoferował gejszy bycie jej patronem, to jest to dobrowolnym wyborem i samodzielną decyzją kobiety, a jej życie seksualne jest jej osobistą sprawą. Obecnie przemiana z maiko na geiko dokonuje się podczas Erikae, gdy szkarłatny kołnierz kimona zastępuje się białym. Gejsza uczy się etykiety i uczą tańca (tachikata), gry na instrumentach (jikata). Prócz tego gejsze potrafią kaligrafować, znają ikebanę (sztuka układania kwiatów) czy też ceremonię parzenia herbaty.


Geiko

Szczegóły wyglądu

Makijaż gejsz, bardzo charakterystyczny, nie ma początków w mitologii czy pałacach, a z ciemnych zakamarków: biedne kobiety zostawały prostytutkami. Aby ukryć blizny i brud malowały twarze grubą warstwą makijażu.

Co ciekawe, różni się w zależności od tego, na jakim etapie jest przyszła gejsza. Główna różnica jest w sposobie malowania oczu, brwi i ust.

W przypadku minarai na powiekach jest róż, a linia na rzęsach przechodzi z czarnego w bordo, brwi namalowane są na czarno, a niecała dolna warga pomalowana jest na czerwono. W przypadku maiko oczy pomalowane są podobnie, z tą różnicą, że nie są muśnięte różem. Kolor dorysowanych brwi przechodzi z czerwonego w czarny i niecałe usta są pomalowane na czerwono. Młodsza geiko ma oczy muśnięte różem, czarną linię na rzęsach, zewnętrzną część oka pomalowaną na czerwono i prawie całe usta na ten sam kolor. Pełnoprawna, wykształcona i wykwalifikowana gejsza ma stosunkowo delikatny makijaż i pomalowane pełne usta. W odróżnieniu od niższych „rang” nie musi mieć na co dzień białej maski.

Fryzura, której tradycyjna nazwa to wareshinobu, jest trudna do uczesania i utrzymania, dlatego obecnie gejsze używają peruk.

Taiko-mochi

Tutaj skupimy się na gejszach… Mężczyznach! Nie pracują na takiej zasadzie jak koleżanki z branży o tej nazwie - są oni zawodowymi błaznami, żartownisiami. Co ciekawe, kiedyś, pod koniec XVIII w. było więcej mężczyzn niż kobiet – gejsz, jednak z czasem proporcje się zmieniły i obecnie jest zdecydowanie więcej kobiet niż mężczyzn w zawodzie o tej nazwie.

Takimochi to ktoś ko na przyjęciach zabawia gości żartami, historyjkami o zabarwieniu erotycznym, grając, pijąc sake, odgrywając skecze.

Napisy końcowe

Mam nadzieję, że wszyscy, którzy ten tekst przeczytali wiedzą lub utwierdzili się w tym, że gejsza nie jest prostytutką. Ma klientów i ich zabawia, jednak nie jest to nic sprośnego, a wręcz przeciwnie – jest to doświadczenie artystyczne, niemalże duchowe. Gejsz jest coraz mniej, ponieważ na czas nauki muszą porzucić nowoczesność i mentalnie cofnąć się w czasie, do epok, gdy kultura osobista i wiedza były tym, co zdobi człowieka, pieniądze tylko środkiem, a wysokie zdolności i lata nauki budziły podziw i szacunek.

Jest to całkiem dobrze przedstawione w książce „Wyznania gejszy” Arthura Goldena, od biedy może być film o tym samym tytule z roku 2005. Dobry, acz książka o niebo lepsza, dłuższa i bardziej szczegółowa. Polecam :)

~ _tsu_

Komentarzy: 4 20 Wrzesień 2013
  • ZYTA
    ZYTA

    Trudno uwierzć że chłopak też może być gejszą!

    Czuję, że pewnego dnia zdołam przełamać ciążącą nad światem klątwę
  • marbu
    marbu

    W gejszach,oczywiście kobietach jest jakaś magia i tajemniczość.Jest też chyba w nich wiele mądrości życiowych.

  • Mencio
    Mencio

    @boski2 Tylko w Japonii.

  • boski2
    boski2

    Gejsze są tylko w Japoni czy w innych krajach też?

    "Jestem, więc myślę"...więc mnie nie ma...